(tiếng nhạc tươi vui)
Hello, tôi là Giáo sư Sophie Havigurst,
tâm lý gia lâm sàng về trẻ em
và là một trong những tác giả
của Chương trình Nuôi dạy Con cái:
Điều chỉnh cho Trẻ tuổi Teen.
Hello, Tôi là Bác sĩ Christian Kehoe,
tâm lý gia học thuật,
và là một trong những tác giả của
Chương trình Điều chỉnh cho Trẻ tuổi Teen.
- Chúng tôi sẽ giới thiệu cho bạn
ý tưởng về huấn luyện cảm xúc.
Là cha mẹ và người chăm sóc trẻ
chúng ta đóng vai trò thực sự quan trọng
trong việc định hình trí tuệ cảm xúc
của trẻ ở tuổi thiếu niên.
Hiểu được vai trò của huấn luyện cảm xúc
để hỗ trợ thanh thiếu niên phát triển
các kỹ năng điều chỉnh
và hiểu rõ về cảm xúc của họ
là một phần quan trọng
trong vai trò chăm sóc của chúng tôi.
Có một số cách thức
để trẻ ở tuổi thiếu niên
học hỏi về mặt cảm xúc.
Đầu tiên, đó là việc chúng ta
làm mẫu cho cách diễn đạt,
quản lý và thấu hiểu cảm xúc của mình.
Trẻ quan sát, trẻ học hỏi từ chúng ta.
Thứ hai, cách thức bạn phản ứng
đối với những cảm xúc của con mình
hãy để cho trẻ biết rằng bạn chấp nhận
hoặc không tán thành
những cảm xúc của trẻ.
Thứ ba, việc bạn huấn luyện,
hoặc hướng dẫn con mình
để chúng hiểu và quản lý cảm xúc
thực sự có thể định hình
và xây dựng kỹ năng trí tuệ
về mặt cảm xúc của trẻ.
Có rất nhiều cuộc nghiên cứu đã tìm hiểu
cách bạn tương tác về mặt cảm xúc
với con cái ở tuổi thiếu niên
ảnh hưởng như thế nào đến
trí tuệ cảm xúc của trẻ.
Nghiên cứu từ Đại học Washington ở Seattle
của John Gottman, Lynn Fainsilber Katz
và Carole Hooven,
được thực hiện vào những năm 1990
đã cung cấp một nền tảng thực sự
hữu ích để chúng ta hiểu
rằng khi cha mẹ sử dụng
một cách thức hỗ trợ trẻ
để học về cảm xúc của trẻ
mà được gọi là huấn luyện cảm xúc,
việc này thực sự tạo điều kiện cho trẻ
học được kỹ năng về trí tuệ cảm xúc.
Nó giống như trường hợp của
huấn luyện viên thể thao,
cha mẹ sử dụng cách thức giao tiếp
với con cái ở tuổi thiếu niên
để giúp trẻ xây dựng
kỹ năng về trí tuệ cảm xúc.
Kể từ khi Gottman và đồng nghiệp bắt đầu
nghiên cứu, nhiều nhà nghiên cứu
đã tìm thấy việc huấn luyện cảm xúc
thực sự quan trọng
để giúp trẻ em, thanh thiếu niên
học được những kỹ năng
về trí tuệ cảm xúc này.
Vậy chúng ta hãy cùng
tìm hiểu kỹ hơn một chút
về huấn luyện cảm xúc là gì?
Vì vậy, huấn luyện cảm xúc là
một cách thức tương tác với
con cái ở tuổi thiếu niên,
trong đó bạn chú trọng vào cảm xúc của trẻ
trước khi chú trọng vào hành vi của trẻ,
đồng thời giúp trẻ hiểu rõ
và vượt qua những cảm xúc của mình.
Vì vậy, việc huấn luyện cảm xúc cho
trẻ ở tuổi thiếu niên bao gồm năm bước.
Bước đầu tiên là nhận biết cảm xúc của
con cái ở tuổi thiếu niên,
đặc biệt nếu cảm xúc ở cường độ thấp hơn,
chẳng hạn như hơi cáu kỉnh,
hơi thất vọng hoặc bực bội.
Thông thường, trẻ ở tuổi thiếu niên phải
thực sự bộc lộ mãnh liệt cảm xúc của mình
thì chúng ta mới thực sự chú ý đến chúng.
Bước thứ hai là nhìn thấy các cảm xúc này
như là thời điểm để kết nối
và dạy dỗ hoặc hướng dẫn trẻ
để trẻ có thể học hỏi
qua việc trải nghiệm các cảm xúc này.
Bước thứ ba là lắng nghe và chấp nhận
cảm xúc của trẻ với sự đồng cảm
nhưng đừng phán xét trẻ.
Bước thứ tư là giúp con cái
ở tuổi thiếu niên
mô tả cách em cảm nhận có lẽ là
qua việc đặt tên cho những cảm xúc của em.
Và cuối cùng, nếu phù hợp để áp dụng,
bước thứ năm là
giúp trẻ giải quyết vấn đề,
hoặc thậm chí thương lượng một số
ranh giới hoặc đặt ra giới hạn nếu cần.
Điều này nghe có vẻ khá đơn giản,
nhưng thực ra không dễ thực hiện,
đặc biệt là trong thời điểm bạn
hoặc con bạn thực sự mất kiểm soát.
Huấn luyện cảm xúc sẽ dễ thực hiện
hơn khi bạn bình tĩnh
và có thời gian để sử dụng năm bước này.
Nếu bạn thực sự bực bội, tức giận
hoặc lo lắng hoặc quá buồn bã,
điều tốt nhất trước tiên là tạm ngừng,
hít thở sâu và dành
một ít thời gian để thư giãn.
Huấn luyện cảm xúc không được phổ biến.
Thay vào đó, trong nhiều nền văn hóa
người ta thường bác bỏ cảm xúc.
Cha mẹ của nhiều người trong chúng ta
đã từng bác bỏ cảm xúc của chúng ta
trong trường hợp chúng ta bị chỉ trích
khi chúng ta bộc lộ cảm xúc,
hoặc những người chăm sóc cố gắng
giải quyết vấn đề của chúng ta,
hoặc nói với chúng ta rằng
không có gì phải lo lắng cả
mà không thực sự thừa nhận
những cảm xúc của chúng ta.
Vì vậy, nó có thể khiến bạn dễ dàng
gạt bỏ cảm xúc của con mình
và ngăn chặn mọi nỗ lực con bạn làm
để chia sẻ cảm xúc của chúng.
Nếu bạn là người gạt bỏ cảm xúc,
bạn có thể không nói về cảm xúc đó.
Thay vào đó, bạn có thể cố gắng đánh
lạc hướng trẻ ra khỏi cảm xúc của chúng.
hoặc đi thẳng vào giải thích
hoặc chỉ trấn an.
Bạn có thể luôn cố gắng
sửa chữa vấn đề của trẻ,
hoặc cho trẻ lời khuyên,
hoặc bạn có thể chỉ trích
cách thể hiện cảm xúc của con bạn,
và phản ứng lại từ cảm giác
tổn thương hoặc tức giận của chính bạn.
Vậy, hãy xem xét ví dụ về
một thiếu niên bước vào phòng
và nói rằng con vừa phát hiện là
không có người bạn nào
của con sẽ đến cùng trường với con.
Nếu bạn tỏ ra thờ ơ và coi thường
cảm xúc của con mình,
bạn có thể phản ứng đối với nỗi buồn
của trẻ bằng cách biểu lộ sự ấm áp
và đưa ra lời khuyên,
nhưng lại hoàn toàn gạt bỏ cảm xúc
của trẻ qua những câu đại loại như sau:
Ồ, con sẽ ổn thôi.
Con sẽ có nhiều bạn bè mới,
hoặc con đừng lo lắng,
những đứa trẻ khác cũng như vậy,
hoặc bạn có thể nói: không đúng.
Sam sẽ học cùng trường với con, hoặc
thay vì tránh né cảm xúc của trẻ, bạn cố
bảo vệ chúng khi nói: "Ồ, không, để xem
chúng ta có thể đổi trường được không.
Đôi khi thấy con thất vọng
khiến chúng ta muốn nhượng bộ
để những cảm xúc đó biến mất,
hoặc bạn có thể phản ứng
bằng cách gay gắt hơn với trẻ.
Chính bạn cảm thấy khó chịu hoặc lo âu.
Nào, ngừng phàn nàn.
Con thật may mắn khi được học
ở một ngôi trường tốt như vậy.
Vậy, những đáp ứng gạt bỏ cảm xúc này
không giúp thanh thiếu niên trong việc
học hỏi để hiểu được cảm xúc của mình
và kiểm soát các thăng trầm của cuộc sống.
Thay vào đó, cuộc nghiên cứu cho thấy
việc huấn luyện cảm xúc
là một cách có hiệu quả nhiều hơn
trong việc giúp trẻ ở tuổi thiếu niên
học được các kỹ năng
về trí tuệ cảm xúc này.
- Nếu chúng ta được huấn luyện cảm xúc,
chúng ta sẽ tiếp cận vấn đề này
theo một cách thức rất khác biệt.
Vì vậy, nếu con bạn bước vào phòng và nói:
Con vừa tìm ra không có người bạn nào
của con sẽ đến cùng trường với con.
Bạn có thể sử dụng năm bước
của huấn luyện cảm xúc.
Và trước hết, đây là thời điểm
bạn trở nên nhận thức được
cảm xúc của con mình,
đặc biệt khi cảm xúc ở cường độ
thấp hơn như trong trường hợp này.
Bạn có thử nghĩ về cảm xúc
nằm phía sau những điều mà
trẻ vừa nói với bạn không?
Có lẽ trẻ đang cảm thấy buồn bã
và lo lắng vì là
người duy nhất ở trường mới.
Trẻ có thể muốn rằng em
sẽ đến một trường khác
để học cùng với bạn bè của em
và điều này có thể gây ra
cảm giác phật ý bực bội
và sợ hãi về việc học một mình.
Trẻ có thể tức giận với bạn.
Bây giờ, bước hai là xem cảm xúc của trẻ
là cơ hội để kết nối và dạy dỗ.
Và đây là lúc bạn có thể tự nghĩ
liệu việc này có phải là một cơ hội
để huấn luyện cảm xúc cho trẻ không?
Tôi có thể bộc lộ cảm xúc ra sao
và tôi có thể giúp con mình bằng cách nào?
Bạn có thể tự nghĩ,
có lẽ tôi có thể hỏi trẻ
cùng ngồi trên ghế sofa với tôi
để trò chuyện thêm về vấn đề này.
Và bước ba được áp dụng là lúc
mà bạn thực sự nói về điều gì đó
để con bạn biết rằng
bạn đang lắng nghe,
và đây là thời điểm bạn lắng nghe
và chấp nhận cảm xúc của trẻ
với sự đồng cảm.
Vì vậy, tại thời điểm này,
vấn đề không phải là trẻ đúng hay sai.
Bạn có thể chỉ cần cho con bạn
có thêm chút không gian,
để trẻ có thể kể cho bạn nhiều hơn
về những gì đã xảy ra.
Bạn chỉ cần di chuyển lại gần một chút,
và có thể nói: ồ không, đó quá khó.
Không biết có ai cùng học
ở trường mới với con không.
Đó là bạn đang thực sự đồng cảm
và bạn đang hiểu được cảm xúc của trẻ.
Và bước bốn được áp dụng là lúc
bạn có thể giúp con mình
mô tả cách em cảm nhận qua việc
đặt tên cho những cảm xúc của em.
Vì vậy, đây là lúc bạn có thể nói rằng
con có vẻ thực sự lo lắng,
và có thể con buồn một chút vì
không có bạn bè của mình.
Và điều này có thể giúp trẻ
nói về cảm xúc của mình,
nhưng bạn có thể cần phải tạm dừng
và thực hiện tiến trình này thật chậm.
Trẻ ở tuổi thiếu niên thường cần
nhiều thời gian để diễn đạt
những gì đang xảy ra với các em.
Và sau khi bạn đã lắng nghe được một lúc
thì đây có thể là thời điểm thích hợp
để bạn chuyển sang bước thứ năm,
và đây là lúc bạn có thể giúp
con mình giải quyết vấn đề.
Thường thì điều này bắt đầu bằng việc
hỏi con bạn với những câu hỏi mở.
Kiểu như, thật khó cho con
khi con phải làm điều gì
đó mà con không muốn.
Con có tự hỏi mình nên làm gì không?
Con nghĩ con có thể giữ liên lạc
với bạn cũ của mình bằng cách nào?
Con sẽ làm gì để thực hiện dễ dàng hơn?
Vậy, huấn luyện cảm xúc là một cách thức
thực sự hữu ích để giúp
trẻ ở tuổi thiếu niên vượt qua khó khăn,
cũng như những trải nghiệm
của cuộc sống đầy thử thách,
trong giai đoạn đầu ở tuổi thiếu niên,
cũng như giai đoạn chuyển tiếp
bắt đầu vào trung học là
giai đoạn đặc biệt có quá nhiều thay đổi
và qua nhiều cảm xúc mạnh mẽ.
Bạn có thể sử dụng việc huấn luyện cảm xúc
để hỗ trợ con cái ở tuổi thiếu niên
vượt qua các trải nghiệm và phản ứng này.
Bây giờ, bạn không phải sử dụng
phương pháp huấn luyện cảm xúc mọi lúc,
nhưng điều tốt nhất là bạn có thể muốn
sử dụng năm bước này ít nhất một lần
khi con bạn trải qua những cảm xúc.
Gottman và các đồng nghiệp của ông tìm
thấy rằng trẻ nhỏ và trẻ ở tuổi thiếu niên
học được nhiều lợi ích từ việc cha mẹ
các em sử dụng huấn luyện cảm xúc
ít nhất 30 đến 40% thời gian
khi các em trải qua cảm xúc.
Tuy nhiên, bạn cần phải
ở đúng thời điểm để áp dụng
phương pháp huấn luyện cảm xúc này.
Đôi khi thời điểm không phù hợp
để bạn áp dụng huấn luyện cảm xúc
và bạn có thể cần phải ra khỏi nhà.
Ngoài ra, khi bạn bực bội,
đó là lúc mà bạn cần phải tạm dừng
và bạn sẽ quay lại trò chuyện
với con mình sau đó
khi bạn cảm thấy bình tĩnh hơn một chút.
Và vào những lúc khác,
bạn có thể chọn không chú trọng
vào những cảm xúc
trong lúc nóng giận
bởi vì bạn chỉ cần trả lời một số câu hỏi
hoặc giải quyết vấn đề.
Và trong tình huống như vậy,
bạn có thể chỉ cần tìm hiểu
xem con mình cần gì,
trẻ cần làm gì để đến trường
hoặc làm thế nào để giải quyết khủng hoảng
về tình bạn của con cái trước mắt,
nhưng thường thì bạn có thể
quay lại vấn đề này sau đó
khi có thời gian phù hợp
cho bạn và con cái ở tuổi thiếu niên
khi cả hai đều bình tĩnh hơn một chút.
Và sau đó bạn có thể sử dụng năm bước
của huấn luyện cảm xúc
để giúp con bạn suy ngẫm về
tình huống cảm xúc mà bạn có.
Và điều này thực sự giúp trẻ
xử lý những cảm xúc
mà em đã trải qua.
Một trong những cách tốt nhất
để hiểu về huấn luyện cảm xúc
là xem xét nó khi nó tương phản
với việc gạt bỏ cảm xúc.
Hãy xem đoạn video quay cảnh
người cha và cô con gái
trò chuyện về ngày chuyển trường.
Trong lần tương tác đầu tiên,
người cha tỏ ra thờ ơ về mặt cảm xúc.
Trong lần tương tác thứ hai,
ông ấy đang thực hiện huấn luyện cảm xúc.
Chú ý xem cách tương tác ảnh hưởng đến
người cha và con gái ở mỗi lần tương tác,
đồng thời tìm xem bạn có thể nhận thấy
năm bước huấn luyện cảm xúc hay không.
(nhạc nhẹ nhàng)
Updated