(တၢ်သး၀ံၣ်လၢအဖှံ)
-ဟါလိ, ယမ့ၢ်သရၣ်မုၣ် Sophie Havighurst,
မ့ၢ်ကသံၣ်သရၣ်ကူစါဖိသၣ်သးတၢ်ဆိ
ကမိၣ်ဆိကမးတဂၤ,
ဒီးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပှၤကွဲးလံၥ်ဖိတဂၤ
လၢအမ့ၢ် တၢ်ကနၣ်ပှၤလိၣ်ဘိအမိၢ်
ပၢ်တၢ်ကွၢ်ဒိၣ်ထီၣ်ဖိတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ်လီၤ.
-ဟဲလိ, ယမ့ၢ် Dr. Christiane Kehoe,
မ့ၢ်ပှၤမၤလိနၢ်ပၢၢ်ဖိသၣ်သးတၢ်ဆိ
ကမိၣ်ဆိကမးတဂၤ,
ဒီးမ့ၢ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပှၤကွဲးလံၥ်ဖိဘၣ်ဃး
ဒီးတၢ်ကနၣ်ပှၤလိၣ်ဘိတဖၣ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ်လီၤ.
ပကဟ့ၣ်လီၤနၤတၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါဆိ
ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဆိမိၣ်လၢအမ့ၢ်သး
တၢ်တူၢ်ဘၣ်တၢ်သိၣ်လိလီၤ.
ဒ်မိၢ်ပၢ်ဒီးပှၤကွၢ်ထွဲသးစၢ်တဖၣ်အသိး
ပအိၣ်ဒီးမူဒါလၢအရ့ဒိၣ်နီၢ်နီၢ်
လၢကမၤဘၢ်လီၢ်ဘၣ်စး၀ဲပှၤလိၣ်ဘိတဖၣ်အသး
တၢ်တူၢ်ဘၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါန့ၣ်လီၤ.
တၢ်နၢ်ပၢၢ်ဘၣ်ဃးသးတၢ်တူၢ်ဘၣ်တၢ်သိၣ်လိမူဒါ
လၢတၢ်ဆီၣ်ထွဲသးစၢ်လိၣ်ဘိတဖၣ်အတၢ်ဒိၣ်ထီၣ်
ဘၣ်ဃးအတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်ဃုၥ်ဒီး
တၢ်ကွၢ်ထွဲကတီၤဒီးနၢ်ပၢၢ်သးတၢ်တူၢ်ဘၣ်တဖၣ်
မ့ၢ်တၢ်အရ့ဒိၣ်အကျါတခါလၢ
ပတၢ်ကွၢ်ထွဲကဟုကယၥ်အပူၤလီၤ.
ကျဲအိၣ်၀ဲအါဘိလၢပှၤလိၣ်ဘိတဖၣ်
မၤလိဘၣ်အသးတၢ်တူၢ်ဘၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
အခီၣ်ထံးကတၢၢ်န့ၣ်, မ့ၢ်ကျဲလၢတၢ်ကပာ်ဖျါထီၣ်
ကွၢ်ထွဲဒီးနၢ်ပၢၢ်ပသးတၢ်
တူၢ်ဘၣ်တဖၣ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ.
အ၀ဲသ့ၣ်ကွၢ်, အ၀ဲသ့ၣ်မၤလိန့ၢ်တၢ်လၢပအိၣ်လီၤ.
ခံမံၤတမံၤန့ၣ်, ကျဲလၢနမၤဆၢက့ၤတၢ်
ဆူနဖိလိၣ်ဘိအသးတၢ်တူၢ်ဘၣ်တဖၣ်
ပျဲအ၀ဲသ့ၣ်သ့ၣ်ညါလၢနတူၢ်လိၥ်အီၤ,
မ့တမ့ၢ်ကျဲအဂၤတဘိတတူၢ်လိာ်အသး
တၢ်တူၢ်ဘၣ်တသ့၀ဲအဂ့ၢ်တက့ၢ်.
သၢမံၤတမံၤ, မ့ၢ်နသိၣ်လိ
မ့တမ့ၢ်ဟံးစုနဲၣ်ကျဲနဖိလိၣ်ဘိလၢ
တၢ်နၢ်ပၢၢ်အပူၤဧါ
ဒီးကွၢ်ကတီၤအ၀ဲသ့ၣ်အသး
တၢ်တူၢ်ဘၣ်န့ၣ်မၤကဲထီၣ်တၢ်အက့ၢ်အဂီၤ
ဒီးဒုးကဲထီၣ်အ၀ဲသ့ၣ်အသး
တၢ်သ့ၣ်ညါတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်တဖၣ်န့ၣ်သ့လီၤ.
တၢ်ဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါအိၣ်၀ဲအါမံၤလၢအကွၢ်ဃု
ကျဲလၢနခီဆၢမၤန့ၢ်နဖိသးစၢ်တဖၣ်
လၢအဘၣ်ထွဲဒီးသးတၢ်တူၢ်ဘၣ်တၢ်လုၢ်ဘၢ
တဖၣ်၀ဲသ့ၣ်အသးတၢ်တူၢ်ဘၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါဟဲလၢ
Washington in Seattle အဖၠၣ်စိမိၤအအိၣ်
ခီဖျိ John Gottman, Lynn Fainsilber Katz,
ဒီး Carole Hooven
ဘၣ်တၢ်မၤအီၤဖဲအပူၤကွံၥ် ၁၉၉၀ နံၣ် အပူၤ
ဟ့ၣ်ပှၤဒီးဂံၢ်ခီၣ်ထံးတခါလၢအကဲဘျုး
နီၢ်နီၢ်လၢပကနၢ်ပၢၢ်
ကျဲလၢမိၢ်ပၢ်သူအီၤလၢကဆီၣ်ထွဲဖိဒံဖိသၣ်အဂီၢ်
ဒ်သိးကမၤလိဘၣ်ဃးအသးတၢ်တူၢ်ဘၣ်တဖၣ်လၢ
တၢ်ကိးအီၤလၢသးအတၢ်တူၢ်ဘၣ်အတၢ်သိၣ်လိ,
တၢ်အံၤမၤညီထီၣ်တၢ်လၢဖိဒံဖိသၣ်တဖၣ်မၤလိဘၣ်
သးတၢ်တူၢ်ဘၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါန့ၣ်လီၤ.
တၢ်အံၤအအါဒီးအစှၤမ့ၢ်ဒ်သိး
တၢ်ကဲတၢ်လိာ်ကွဲသရၣ်တဂၤ,
မိၢ်ပၢ်တဖၣ်သူ၀ဲကျဲလၢတၢ်ဆဲး
ကျိးလိၥ်သးအပူၤဃုၥ်ဒီးအ၀ဲသ့ၣ်အဖိလိၣ်ဘိတဖၣ်
လၢအမၤစၢၤသူၣ်ထီၣ်အသးတၢ်တူၢ်
ဘၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲ Gottman ဒီးပှၤမၤဃုၥ်တၢ်အတၢ်မၤ
အခီၣ်ထံးသီသီလံၤလံၤန့ၣ်
ပှၤဃုသ့ၣ်ညါမၤလိတၢ်ဖိအါဂၤထံၣ်လၢသး
တၢ်တူၢ်ဘၣ်အတၢ်သိၣ်လိန့ၣ်
မ့ၢ်တၢ်လၢအရ့ဒိၣ်၀ဲဒိၣ်ကတၢၢ်လၢမၤ
စၢၤဘၣ်ဖိဒံဖိသၣ်, သူၣ်ဘီၣ်သူစၢ်တဖၣ်အဂီၢ်,
မၤလိန့ၢ်တၢ်သ့တၢ်ဘၣ်တဖၣ်အံၤဃုၥ်ဒီးအသး
တၢ်တူၢ်ဘၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
အဃိပကကွၢ်သကိးအါထီၣ်ဘူးဘူးတံၢ်တံၢ်
ဘၣ်ဃးသးတၢ်တူၢ်ဘၣ်တၢ်သိၣ်လိမ့ၢ်တၢ်မနုၤလဲၣ်.
သူသးတၢ်တူၢ်ဘၣ်အတၢ်သိၣ်လိမ့ၢ်ကျဲ
လၢတၢ်မၤဃုၥ်တၢ်
ဃုၥ်ဒီးနဖိလိၣ်ဘိဖဲနပညိၣ်လီၤ
လၢအ၀ဲသ့ၣ်အသးတၢ်တူၢ်ဘၣ်တဖၣ်အလိၤ
တချုးပညိၣ်လီၤလၢအ၀ဲသ့ၣ်အသကဲာ်ပ၀းအပူၤဒံးအခါ,
ဒီးမၤစၢၤအ၀ဲသ့ၣ်လၢကနၢ်ပၢၢ်,
ဒီးလဲၤခီဖျိကွံာ်အသး
တၢ်တူၢ်ဘၣ်တဖၣ်န့ၣ်တက့ၢ်.
အဃိန့ၣ်သးတၢ်တူၢ်ဘၣ်တၢ်သိၣ်လိဃုၥ်ဒီးပှၤ
လိၣ်ဘိတဖၣ်ပၣ်ဃုၥ်၀ဲကျဲအပတီၢ်ယဲၢ်ပတီၢ်လီၤ.
အခီၣ်ထံးပတအခီၣ်ထံးပတတီၢ်အံၤ
မ့ၢ်တၢ်လၢကဘၣ်သ့ၣ်ညါပလၢၤဘၣ်
ဘၣ်ဃးနဖိသးစၢ်အသးတၢ်တူၢ်ဘၣ်တဖၣ်,
လီၤဆီဒၣ်တၢ်ဖဲအအိၣ်ထဲအဆံးအဖုၣ်အခါ,
ဒ်အမ့ၢ်အသးအ့န့ထီၣ်တစဲး,
သးဟးဂီၤတစဲးမ့တမ့ၢ်သူၣ်လၢၥ်သးလၢၥ်၀ဲလီၤ.
အါဘျီပှၤလိၣ်ဘိတဖၣ်ပၥ်ဖျါအါ
ထီၣ်၀ဲအ၀ဲသ့ၣ်အသးတၢ်တူၢ်ဘၣ်တဖၣ်
လၢပဂီၢ်လၢကထံၣ်ဘၣ်အ၀ဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤ.
ကျဲခံဘိတဘိမ့ၢ်လၢကထံၣ်ဘၣ်သး
တၢ်တူၢ်ဘၣ်တဖၣ်အံၤ
ဖဲဆၢကတီၢ်လၢကမၤဘၣ်ဘျးဒီး
သိၣ်လိမ့တမ့ၢ်ဟံးစုနဲၣ်ကျဲအီၤ
ဒ်သိးအ၀ဲသ့ၣ်ကမၤလိဘၣ်ဃးသး
တၢ်တူၢ်ဘၣ်အတၢ်လဲၤခီဖျိတဖၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
ကျဲအပတီၢ်သၢဘိတဘိမ့ၢ်၀ဲတၢ်ဒိကနၣ်
ဒီးတူၢ်လိၥ်အသးတၢ်တူၢ်ဘၣ်ဒီးတၢ်ဒိသူၣ်ဒိသး,
ဘၣ်ဆၣ်ဟးဆှဲးတၢ်ပဲၥ်ဖးနီၤဖးအီၤန့ၣ်လီၤ.
ကျဲအပတီၢ်လွံၢ်ဘိတဘိမ့ၢ်၀ဲတၢ်ကမၤစၢၤ
နသးစၢ်လိၣ်ဘိ
ကတဲဖျါထီၣ်တၢ်လၢအတူၢ်ဘၣ်တဖၣ်ဒ်လဲၣ်ဘၣ်တဘၣ်
ယၢၤထီၣ်အသးတၢ်တူၢ်ဘၣ်အမံၤအသၣ်တက့ၢ်.
ဒီးအလီၢ်ခံကတၢၢ်,
ကျဲယဲၢ်ပတီၢ်မ့ၢ်၀ဲမ့ၢ်တၢ်လၢအကြၢးအဘၣ်၀ဲဧါ,
မၤစၢၤအ၀ဲသ့ၣ်လၢကဃဲၣ်လီၤတၢ်ဂ့ၢ်ကီ,
မ့တမ့ၢ်ဖဲမ့ၢ်လိၣ်ဘၣ်တၢၣ်ပီၣ်သကိး
တၢ်အဒူၣ်အဆၢမ့တမ့ၢ်ပၥ်လီၤတၢ်လၢမၤသ့တသ့တက့ၢ်.
အဃိတၢ်အံၤခဲလၢာ်မၤသးဒ်သိးအကဲတၢ်ညီညီဖိ
ဘၣ်ဆၣ်တမ့ၢ်အညီလၢနကမၤအီၤအနီၢ်ကီၢ်ဘၣ်,
လီၤဆီဒၣ်တၢ်လၢတၢ်ဖဲတၢ်အိၣ်သးလၢဆၢကတီၢ်ဖဲနၤ,
မ့တမ့ၢ်နဖိလိၣ်ဘိအသးဒိၣ်ထီၣ်နီၢ်နီၢ်န့ၣ်လီၤ
သးတၢ်တူၢ်ဘၣ်တၢ်သိၣ်လိန့ၣ်
ညီဒိၣ်လၢကမၤအီၤဖဲနသးခုၣ်လီၤအခါ,
ဒီးအိၣ်ဒီးတၢ်လီၢ်လီၤဟိလၢ
ကသူ၀ဲကျဲယဲၢ်ပတီၢ်န့ၣ်လီၤ.
နသးမ့ၢ်ဒိၣ်ထီၣ်,
သးဖျိးထီၣ်မ့တမ့ၢ်သးဘၣ်တံၥ်တၥ်နီၢ်နီၢ်,
တၢ်အဂ့ၤကတၢၢ်လၢနမၤအီၤသ့မ့ၢ်၀ဲဒုး
အိၣ်ထီၣ်တၢ်အိၣ်ကတီၢ်တစိၢ်ဖိဖဲအခီၣ်ထံးအခါ,
လၢကဟံးန့ၢ်တၢ်ကသါယိၥ်ယိၥ်ဒီးဟံး
န့ၢ်တၢ်ဆၢကတီၢ်တစိၢ်ဖိတက့ၢ်.
သးတၢ်တူၢ်ဘၣ်တၢ်သိၣ်လိ
န့ၣ်တမ့ၢ်တၢ်လၢယိယိဖိဘၣ်
လၢတၢ်န့ၣ်အလီၢ်, လၢဆဲးလၤထူသနူအါမံၤအပူၤ
ပှၤအါဂၤကဲပှၤလၢတဘၢဃုာ်သးတၢ်တူၢ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပ၀ဲအါဂၤပအိၣ်တ့ၢ်ဒီး
မိၢ်ပၢ်တဖၣ်လၢတဘၢဃုာ်ပသးတၢ်တူၢ်ဘၣ်
ကလာ်ပှၤဖဲပအိၣ်ဒီးသးတၢ်တူၢ်ဘၣ်အခါ
မ့တမ့ၢ်ပပှၤကွၢ်ထွဲတၢ်တဖၣ်ကျဲး
စၢးဃဲာ်လီၤပတၢ်ဂ့ၢ်ကီတဖၣ်,
မ့တမ့ၢ်တဲဘၣ်ပှၤလၢတၢ်လၢပကဘၣ်ကိၢ်ဘၣ်ဂီၤ
န့ၣ်တအိၣ်၀ဲနီတမံၤဘၣ်
လၢနီၢ်ကီၢ်တခီတသ့ၣ်ညါပၥ်ပ
နီၣ်ပတၢ်တူၢ်ဘၣ်တဖၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
အဃိဒုးကဲထီၣ်တၢ်ညီကဒၣ်သ့လၢ
ပတဘၢဃုာပနီၢ်ကစၢ်သးစၢလိဘိအသးတၢ်တူၢ်ဘၣ်တဖၣ်
ဒီးကးတံၥ်ကွံၥ်တၢ်လၢအကျဲးစၢးမၤ၀ဲတဖၣ်
လၢကနီၤဟ့ၣ်လီၤအသးတၢ်တူၢ်ဘၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲနသးတၢ်တူၢ်ဘၣ်တၢ်မ့ၢ်တဟံးအရ့ဘၣ်န့ၣ်
နတကတိၤဘၣ်ဃးသးတၢ်တူၢ်ဘၣ်န့ၣ်သ့လီၤ.
လၢန့ၣ်အလီၢ်,
နကကျဲးစၢးမၤတံာ်တာ်အီၤဒီးအတၢ်တူၢ်ဘၣ်တဖၣ်,
မ့တမ့ၢ်လဲၤလိၤလိၤဆူတၢ်တဲဖျါတၢ်ဂ့ၢ်တဖၣ်,
မ့တမ့ၢ်ထဲဒၣ်မၤလီၤတံၢ်အသးန့ၣ်လီၤ.
ထီဘိနကအဲၣ်ဒိးကျဲးစၢးဒီး
ဃဲၣ်လီၤအ၀ဲသ့ၣ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီတဖၣ်,
မ့တမ့ၢ်ဟ့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်တၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖး,
မ့တမ့ၢ်နကစံၣ်ညီၣ်ဆၢတဲာ်
ကျဲလၢနသးစၢ်လိၣ်ဘိပၥ်ဖျါ
ထီၣ်အသးတၢ်တူၢ်ဘၣ်တဖၣ်,
ဒီးခီဆၢထီၣ်က့ၤလၢနတၢ်သးဘၣ်ဒိမ့တမ့ၢ်
တၢ်သူၣ်ဒိၣ်သးဖျိးအတၢ်တူၢ်ဘၣ်တဖၣ်အပူၤလီၤ.
အဃိဆိကမိၣ်အဒိဒ်ပှၤလိၣ်ဘိတဂၤ
ဟဲနုၥ်ဆူနဒၢးပူၤအခါ,
ဒီးတဲ၀ဲ, ယသ့ၣ်ညါဒၣ်အခဲအံၤယသကိး
တလဲၤထီၣ်ယကၠိနီတဂၤဘၣ်လီၤ.
အဃိဖဲနသးတၢ်တူၢ်ဘၣ်မ့ၢ်တဘၢဃုာ်အီၤဘၣ်အခါ
နကခီဆၢအတၢ်သးအုး
ခီဖျိတၢ်ပာ်သးမုာ်မုာ်လၢအဖီခိၣ်
ဒီးဟ့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်တၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်တဖၣ်,
သနာ်က့,တၢ်တဘၢဃုာ်အသး
တၢ်တူၢ်ဘၣ်နီတစဲးန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်တဲထီၣ်
အိ, တၢ်တကဲထီၣ်ဒီးနၤနီတမံၤဘၣ်.
နကမၤန့ၢ်သကိးအသီတဖၣ်အါမး,
မ့တမ့ၢ်တဘၣ်ကိၢ်တဂ့ၤ,
ပှၤကိးဂၤဒဲးအိၣ်လၢတၢ်အိၣ်သးတပူၤဃီအပူၤ,
မ့တမ့ၢ်နကစံး,တၢ်န့ၣ်တမ့ၢ်တတီဘၣ်.
စဲ(မ)လဲၤဆူနကၠိမီၤ,
မ့တမ့ၢ်လၢတၢ်န့ၣ်အလီၢ်နဟးဆှဲး
အ၀ဲသ့ၣ်အသးတၢ်တူၢ်ဘၣ်တဖၣ်,
ဒီးနကျဲးစၢးဒီးဒီသဒၢခီဖျိတဲအီၤလၢ,
အိ, ကွၢ်ကွၢ်သၢၣ်မ့ၢ်ပဆီတလဲကၠိတဖၣ်သ့ဧါ.
တဘျီတခီၣ်တၢ်ထံၣ်ဘၣ်ပဖိလၢအသး
ဟးဂီၤဒ်န့ၣ်မၢန့ၢ်ဆီၣ်ခံပှၤလၢပကဟ့ၣ်ဃၣ်ပသး
ဒီးသးတၢ်တူၢ်ဘၣ်န့ၣ်ကလီၤမၢ်ကွံၥ်၀ဲ,
မ့တမ့ၢ်နကခီဆၢခီဖျိတၢ်ပာ်သး
ဆူၣ်ဆူၣ်ကိၤကိၤလၢအလိၤန့ၣ်လီၤ.
နစးထီၣ်သးအ့န့မ့တမ့ၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤလီၤ.
ပတုၥ်ကဒူးကဒ့ၣ်တၢ်မီၤ.
နဘူၣ်ဂ့ၤတီၢ်ဘၣ်လံနလဲၤ
ထီၣ်ဘၣ်ကၠိလၢအဂ့ၤဒ်န့ၣ်.
အဃိတၢ်တဘၢဃုာ်သးတၢ်တူၢ်ဘၣ်တၢ်ခီဆၢတဖၣ်အံၤ
တပျဲ၀ဲပှၤသးစၢ်လၢ
ကမၤလိကနၢ်ပၢၢ်အ၀ဲသ့ၣ်အသးတၢ်တူၢ်ဘၣ်န့ၣ်ဘၣ်,
ဒီးပၢဆှၢအတၢ်အိၣ်မူအတၢ်
အထီၣ်ဒီးလီၤတဖၣ်န့ၣ်ဘၣ်.
လၢန့ၣ်အလီၢ် တၢ်ဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါ
မၤလိဒုးနဲၣ်ပှၤလၢသးတၢ်တူၢ်ဘၣ်တၢ်သိၣ်လိ
န့ၣ်မ့ၢ်ကျဲအတုၤထီၣ်ထီၣ်ဘး
ဒိၣ်တဘိလၢကမၤစၢၤပှၤလိၣ်ဘိတဖၣ်
လၢကမၤလိတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်တဖၣ်အံၤဘၣ်ဃး
ဒီးသးတၢ်တူၢ်ဘၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါန့ၣ်လီၤ.
-ဖဲပမၤသးတၢတူၢ်ဘၣ်တၢ်သိၣ်လိခါ
ပကသုးဘူးပသးလၢတၢ်ဂ့ၢ်အံၤ
အအိၣ်လၢကျဲလီၤဆီတဘိအပူၤလီၤ.
အဃိဖဲအ၀ဲသ့ၣ်မ့ၢ်ဟဲနုၥ်လီၤဆူဒၢးပူၤဒီးတဲလၢ
ယထံၣ်ဘၣ်လၢယသကိးတဖၣ်
တလဲၤထီၣ်ယကၠိနီတဂၤဘၣ်လီၤ.
နသူနဲသးတၢ်တူၢ်ဘၣ်တၢ်သိၣ်လိကျဲ
ယဲၢ်ပတီၢ်န့ၣ်သ့၀ဲလီၤ.
ဒီးတၢ်အံၤမ့ၢ်ဖဲ, အခီၣ်ထံးကတၢၢ်
နကသ့ၣ်ညါဘၣ်ဃးနသး
စၢ်လိၣ်ဘိအသးတၢ်တူၢ်ဘၣ်တဖၣ်,
လီၤဆီဒၣ်တၢ်ဖဲအိၣ်လၢအဆံးအစှၤပတီၢ်
ဒ်အမ့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်အံၤအသိးလီၤ.
နကျဲးစၢဆိမိၣ်ထီၣ်ဘၣ်ဃးသးတၢ်တူၢ်ဘၣ်
လၢကအိၣ်၀ဲလၢအတဲဘၣ်နၤ
အလီၢ်ခံန့ၣ်မ့ၢ်မနုၤလဲၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်တဘၣ်အ၀ဲသ့ၣ်အသးတမုၥ်ဘၣ်,
ဒီးသူၣ်ကိၢ်သးဂီၤဘၣ်ဃးဒီးအ၀ဲကမ့ၢ်ပှၤ
ထဲတဂၤလၢအကၠိအသီအပူၤန့ၣ်လီၤ.
ကမုၢ်လၢ်လၢကထီၣ်၀ဲဆူကၠိအဂၤတဖျၢၣ်
လၢကအိၣ်ဘၣ်တပူၤဃီဒီးအသကိးတဖၣ်,
ဒီးတၢ်အံၤကသဆၣ်ထီၣ်အတၢ်တူၢ်ဘၣ်လၢ
အမ့ၢ်တၢ်တူၢ်တန့ၢ်ခီၣ်တကဲ,
ဒီးပျံၤလၢကဘၣ်အိၣ်ထဲတဂၤန့ၣ်လီၤ.
အ၀ဲသ့ၣ်ကသးဒိၣ်ထီၣ်နၤသ့၀ဲသ့ၣ်သ့ၣ်လီၤ.
အခဲအံၤ,ကျဲပတီၢ်ခံဘိမ့ၢ်နကကွၢ်အသးတၢ်ဆိကမိၣ်
ဒ်အမ့ၢ်တၢ်ခွဲးတၢ်ယၥ်လၢတၢ်ဒုး
ဘၣ်ဘျးဒီးတၢ်သိၣ်လိမၤယုၤန့ၣ်လီၤ.
ဒီးတၢ်အံၤမ့ၢ်ဖဲနကဆိမိၣ်လီၤနကစၢ်အသး
သးတၢ်တူၢ်ဘၣ်တၢ်သိၣ်လိအံၤမ့ၢ်ခွဲးယၥ်တခါဧါ.
ယအိၣ်လၢအဂီၢ်သ့ဒ်လဲၣ်ဒီး
မ့ၢ်ယမၤစၢၤအီၤကသ့ဒ်လဲၣ်
နကဆိမိၣ်လီၤနကစၢ်အသး,
ဘၣ်တဘၣ်ယကမၢအ၀ဲသ့ၣ်လၢ
ကဆ့ၣ်နီၤလၢလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤခိၣ်ဒီးယၤ
လၢကတဲဘၣ်ဃးတၢ်အံၤအါထီၣ်တစဲးန့ၣ်လီၤ.
ဒီး၀ံၤတစု,
ကျဲအပတီၢ်သၢဘိတဘိမ့ၢ်ဖဲနတဲတၢ်တမံၤမံၤ
လၢအဒုးသ့ၣ်ညါပှၤသးစၢ်
နဒိကနၣ်အီၤန့ၣ်လီၤ.
ဒီးတၢ်အံၤမ့ၢ်ဖဲနဒိနကနၣ်အီၤ,
ဒီးတူၢ်လိၥ်အသးတၢ်ဆိမိၣ်ဃုၥ်ဒီး
တၢ်နၢ်ပၢၢ်အီၤန့ၣ်လီၤ.
အဃိဖဲအံၤ, တဘၣ်ဃးဒီးအ၀ဲသ့ၣ်တၢ်လၢ
အဘၣ်မ့တမ့ၢ်ကမၣ်န့ၣ်ဘၣ်.
နကြၢးဟ့ၣ်ထီၣ်ထီၣ်အီၤဒီးတၢ်လီၢ်တစဲး,
ဒ်သိးနဖိလိၣ်ဘိကတဲဘၣ်နၤအါထီၣ်ဘၣ်ဃး
တၢ်မနုၤကဲထီၣ်အသးအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.
နကြၢးသုးဘူးထီၣ်နသးဒီးအီၤ,
ဒီးကတဲအီၤ, အၣ်လၣ်နၤ,တၢ်အံၤကီတဘီမး.
တၢ်တသ့ၣ်ညါပှၤနီတဂၤလၢနကၠိအသီတဖျၢၣ်အပူၤ.
အဃိနဒိသူၣ်ဒိသးနီၢ်နီၢ်
ဒီးနပၥ်န့ၢ်အီၤတၢ်လီၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဒီးကျဲအပတီၢ်လွံၢ်ဘိတဘိမ့ၢ်ဖဲနမၤစၢၤ
နဲနဖိလိၣ်ဘိကသ့သ့ၣ်သ့ၣ်
လၢကတဲဖျါထီၣ်တၢ်လၢအတူၢ်ဘၣ်ခီဖျိယၢၤဖျါ
ထီၣ်အ၀ဲသ့ၣ်အသးတၢ်တူၢ်ဘၣ်အမံၤအသၣ်တဖၣ်လီၤ.
အဃိတၢ်အံၤမ့ၢ်ဖဲနကတဲအီၤ
လၢနသးကိၢ်လၢအဂီၢ်နီၢ်နီၢ်,
ဘၣ်တဘၣ်နသးတမုၥ်အါအါဘၣ်
ဘၣ်ဃးဒီးအတအိၣ်ဘၣ်ဒီးအသကိးဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒီးတၢ်အံၤမၤစၢၤအ၀ဲသ့ၣ်လၢကကတိၤ
ဘၣ်ဃးသးတၢ်တူၢ်ဘၣ်တဖၣ်,
ဘၣ်ဆၣ်နကလိၣ်ပတုၥ်ဒီးမၤအီၤကယီကယီန့ၣ်လီၤ.
ပှၤလိၣ်ဘိတဖၣ်အါဘျီဟံးတၢ်ဆၢကတီၢ်ယံၥ်လၢ
ကပၥ်ဖှိၣ်တၢ်ကတိၤဖျၢၣ်လၢ
တၢ်လၢကဲထီၣ်အသးဒီးအ၀ဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤ.
တုၤနုၤတစုဖဲနဒိကနၣ်အီၤတတီၤဖိ၀ံၤ
ကကြၢးလၢနကဘၣ်သုးဃီၤနသးဆူကျဲယဲၢ်ပတီၢ်တဘိ,
ဒီးတၢ်အံၤမ့ၢ်ဖဲနကမၤစၢၤအ၀ဲသ့ၣ်လၢ
ကဃဲာ်လီၤတၢ်ဂ့ၢ်ကီကသ့၀ဲသ့ၣ်သ့ၣ်လီၤ.
ဒီးအါဘျီတၢ်စးထီၣ်လၢကသံကွၢ်လၢ
သံကွၢ်တဘီ-စံးဆၢတဘီတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
တဘျီတခီၣ်, ကီဒိၣ်မး
ဖဲနကမၤတၢ်တမံၤမံၤလၢ
နတအဲၣ်ဒိးမၤအီၤဘၣ်န့ၣ်ကီဒိၣ်မးလီၤ
ယဆိမိၣ်တၢ်မနုၤမၤစၢၤနၤကသ့၀ဲလဲၣ်.
နဆိမိၣ်လၢနကဆဲးကျိၥ်လိၥ်နသးဒီး
နတံၤသကိးလီၢ်လံၤတဖၣ်ကသ့ဒ်လဲၣ်.
တၢ်အံၤကညီဒိၣ်ထီၣ်လၢနဂီၢ်ကသ့လၢကျဲဒ်လဲၣ်
အဃိသးတၢ်တူၢ်ဘၣ်တၢ်သိၣ်လိမ့ၢ်ကျဲလၢ
အကဲဘျုးတဘိ
လၢကမၤစၢၤပှၤလိၣ်ဘိတဖၣ်လၢ
ကလဲၤခီဖျိ၀ဲတၢ်ကီတၢ်ခဲတဖၣ်,
ဒီးကျဲလၢအတၤတၣ်ဒီး
တၢ်အိၣ်မူအတၢ်လဲၤခီဖျိနီနီၢ်,
ဒီးပှၤလိၣ်ဘိထီၣ်သီ,
ဒီးတၢ်လဲလိၥ်ခီဂၥ်ဆူတၢ်ထီၣ်တီၤထီကၠိ
မ့ၢ်ဆၢကတီၢ်လီၤဆီတခါလၢတၢ်ဆီတလဲအါမံၤ,
ဒီးသးတၢ်တူၢ်ဘၣ်လၢအဆူၣ်တဖၣ်,
ဒီးနသူၣ်သးတၢ်တူၢ်ဘၣ်တၢ်သိၣ်လိသ့၀ဲလၢ
ကဆီၣ်ထွဲနပှၤလိၣ်ဘိလၢက
လဲၤခီဖျိကွံာ်တၢ်လဲၤခီဖျိတဖၣ်အံၤဒီး
တၢ်ခီဆၢတဖၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အခဲအံၤနတလိၣ်သူနဲသးတၢ်တူၢ်ဘၣ်တၢ်
သိၣ်လိလၢကိးဆၢကတီၢ်ဒဲးဘၣ်.
ဘၣ်ဆၣ်နီၢ်ကီၢ်နကအဲၣ်ဒိးသူကျဲအပတီၢ်ယဲၢ်ဘိ
အစှၤကတၢၢ်ဖဲတၢ်ဆၢကတီၢ်တနီၤအပူၤ
ဖဲနပှၤလိၣ်ဘိတဖၣ်လဲၤခီဖျိသး
တၢ်တူၢ်ဘၣ်အခါန့ၣ်လီၤ
Gottman ဒီးပှၤမၤဃုၥ်တၢ်တဖၣ်ထံၣ်၀ဲလၢ
ဖိဒံဖိသၣ်ဒီးပှၤလိၣ်ဘိတဖၣ်
န့ၢ်ဘၣ်တၢ်ဘျုးတၢ်ဖှိၣ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်မိၢ်
ပၢ်လၢအသူ၀ဲသးတၢ်တူၢ်ဘၣ်တၢ်သိၣ်လိ
အစှၤကတၢၢ် ၃၀ - ၄၀ မျးကယၤလၢဆၢကတီၢ်
ဖဲအ၀ဲသ့ၣ်အိၣ်ဒီးသးတၢ်ဆိမိၣ်တဖၣ်အခါန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်, နတလိၣ်အိၣ်လၢတၢ်လီၢ်လၢအဘၣ်တခါ
လၢသူတၢ်ဆိမိၣ်တၢ်သိၣ်လိအပူၤန့ၣ်ဘၣ်.
တဘျီတခီၣ်တမ့ၢ်ဆၢကတီၢ်လၢအဘၣ်၀ဲ
လၢနကမၤသးတၢ်တူၢ်ဘၣ်တၢ်သိၣ်လိဘၣ်,
ဒီးနကလိၣ်ဟးထီၣ်လၢပဲတြီအချၢန့ၣ်လီၤ.
ဒီးဖဲနသးတမုၥ်ဘၣ်အခါ,
ဘၣ်တဘၣ်ကမ့ၢ်၀ဲလၢနလိၣ်ဒုး
အိၣ်ထီၣ်တၢ်အိၣ်ပတုၥ်,
ဒီးနဟဲက့ၤကဒါလၢကကတိၤတၢ်လၢအလီၢ်ခံအဂီၢ်
ဖဲနသးခုၣ်လီၤက့ၤတစဲးဖိအခါလီၤ.
ဒီးဖဲဆၢကတီၢ်အဂၤအပူၤ,
နကဃုထၢလၢနတပညိၣ်လီၤလၢသးတၢ်တူၢ်ဘၣ်တဖၣ်
ဖဲတၢ်တဲအါလိၥ်သးအကတီၢ်
မ့ၢ်လၢနကလိၣ်စံးဆၢတၢ်သံကွၢ်တနီၤအဃိ,
မ့တမ့ၢ်ဃဲာ်လီၤတၢ်ဂ့ၢ်ကီန့ၣ်လီၤ.
ဒီးဖဲတၢ်အိၣ်သးဒ်န့ၣ်အပူၤ
နကလိၣ်ဘၣ်ဃုကျဲလၢနဖိလိၣ်ဘိလိၣ်ဘၣ်အီၤတဖၣ်,
တၢ်လၢအလိၣ်ဘၣ်မၤ၀ဲလၢကလဲၤဆူကၠိအဂီၢ်,
မ့တမ့ၢ်မ့ၢ်တၢ်ကဃဲၣ်လီၤ
တၢ်ကဲထီၣ်ဒီတံၤဒီသကိးအတၢ်ဂ့ၢ်ကီတခါ,
ဘၣ်ဆၣ်အါဘျီနဟဲက့ၤကဒါက့ၤ
ဆူတၢ်ဂ့ၢ်ကီအအိၣ်လၢခံသ့
ဖဲတၢ်ဆၢကတီၢ်မ့ၢ်ဘၣ်လၢ
နဂီၢ်ဒီးနဖိလိၣ်ဘိအဂီၢ်
ဖဲသုခံဂၤလၢၥ်အသးခုၣ်လီၤ၀ဲအခါန့ၣ်လီၤ.
ဒီးမ့ၢ်၀ံၤနသူကျဲအပတီၢ်ယဲၢ်ဘိဘၣ်ဃး
ဒီးသးတၢ်တူၢ်ဘၣ်တၢ်သိၣ်လိသ့၀ဲ
လၢကမၤစၢၤနဖိလိၣ်ဘိလၢကပၥ်ဖျါထီၣ်က့ၤ
သးတၢ်ဆိမိၣ်တၢ်အိၣ်သးလၢအအိၣ်ဒီးအီၤန့ၣ်လီၤ.
ဒီးတၢ်အံၤမၤစၢၤအ၀ဲသ့ၣ်သပှၢ်ပှၢ်လၢကမၤ
တၢ်ဒီးသးတၢ်တူၢ်ဘၣ်တဖၣ်
လၢအလဲၤခီဖျိဘၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤ.
ကျဲအဂ့ၤကတၢၢ်တဘိလၢနကနၢ်ပၢၢ်သး
တၢ်တူၢ်ဘၣ်တၢ်သိၣ်လိန့ၣ်
မ့ၢ်တၢ်ကထံၣ်န့ၢ်အီၤဖဲမ့ၢ်ထိၣ်သတြီၤ
ဒီးတၢ်တဘၢဃုာ်သးတၢ်တူၢ်ဘၣ်အခါလီၤ.
ကွၢ်ဘၣ်တၢ်ဂီၤမူဒုးနဲၣ်၀ဲပၢ်ဒီးဖိမုၣ်
ကတိၤတၢ်ဘၣ်ဃးကၠိအတၢ်လဲလိၥ်ခီဂၥ်အမုၢ်နံၤ
ဖဲတၢ်အိၣ်သးအခီၣ်ထံးအကတီၢ်န့ၣ်
ပၢ်န့ၣ်တဘၢဃုာ်သးတၢ်တူၢ်ဘၣ်ဘၣ်.
ဖဲတၢ်ဂီၤမူခံဘျီတဘျီန့ၣ်,
အ၀ဲမၤ၀ဲသးတၢ်တူၢ်ဘၣ်တၢ်သိၣ်လိန့ၣ်လီၤ.
သ့ၣ်ညါတၢ်ရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲတခါစုာ်စုာ်
မၤဘၣ်ဒိပၢ်ဒီးဖိမုၣ်ဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်,
ဒီးထံၣ်ဘၣ်မ့ၢ်မ့ၢ်နထံၣ်ဘၣ်
ကျဲယဲၢ်ပတီၢ်ဘၣ်ထွဲဒီးသး
တၢ်တူၢ်ဘၣ်တၢ်သိၣ်လိတက့ၢ်.
(တၢ်သး၀ံၣ်ကဖီလီ)
Updated